زیست شناسی نوین

مقالات علمی -اینترنتی زیست شناسی

عوامل خطر بیماریهای قلبی عروقی :

عوامل خطر غیرقابل تعدیل :

عواملی هستند که غیرقابل تغییر و مداخله هستند . این عوامل همراه فرد هستند و فرد و جامعه نمی توانند برای تغییر در آن دخالتی بکنند .

این عوامل عبارتند از :

1 ) سن : هرچقدر سن بالاتر رود احتمال خطر بیماریهای قلبی عروقی هم بیشتر می شود .

2 ) جنس : مردان بیشتر از زنان احتمال ابتلا به بیماریهای قلبی عروقی را دارند .

3 ) سابقه خانوادگی : در کسانی که سابقه خانوادگی بیماریهای قلبی عروقی بخصوص در سنین پایینتر را دارند احتمال بروز این بیماریها بیشتر است .

عوامل خطر رفتاری :

این عوامل به رفتار و نحوه زندگی بستگی داشته و قابل پیشگیری هستند :

1 ) استعمال دخانیات

2 ) زندگی کم تحرک و عدم وجود فعالیت فیزیکی مناسب

3 ) رژیم غذایی ناسالم ( حاوی چربی اشباع شده و کلسترول زیاد ، مصرف زیاد کالری و نمک و مصرف الکل )

عوامل خطر فیزیولوژیک :

1 ) فشارخون بالا 2 ) چاقی

3 ) افزایش چربی خون 4 ) دیابت ( مرض قند )

عوامل خطر رفتاری :

1 ) استعمال دخانیات :

استعمال دخانیات بعنوان یکی از عوامل خطر بیماریهای قبی عروقی در دنیا شیوع زیادی دارد . دود سیگار بیش از 4000 نوع ماده شیمیایی دارد . حداقل 43 % از مواد شیمیایی موجود در سیگار سرطانزا هستند . استعمال سیگار قطعاً میزان سرطانهای ریه ، گلو ، دهان ، مثانه و کلیه را زیاد می کند . نیکوتین ماده اعتیادآور سیگار است و ضربان قلب و فشارخون را تحت تأثیر قرار می دهد و روی عروق نیز تأثیر می گذارد .

اساسی ترین مسئله در این خصوص عدم شروع استعمال دخانیات است و در صورت شروع مصرف دخانیات ترک بموقع آن است .

موارد زیر از اثرات ترک سیگار است :

1 ) موجب افزایش اعتماد به نفس می شود .

2 ) به تناسب اندام فرد کمک می کند .

3 ) از نظر اقتصادی موجب صرفه جویی می شود .

4 ) موجب زیبایی ظاهر می شود .

5 ) مشکلات جنسی ایجاد شده را برطرف می کند .

6 ) موجب سلامت کودکان و نوزادان خانواده می شود .

استعمال دخانیات اثر تقویت کننده برسایر عوامل خطر دارد . در سکته قلبی استعمال دخانیات بطور مستقیم موجب افزایش خطر مرگ ناگهانی و تشدید بیماریهای ریوی می شود .

2 ) زندگی کم تحرک و عدم وجود فعالیت فیزیکی مناسب

یکی از پیامدهای پیشرفت تکنولوژی کاهش فعالیت بدنی است . در کسانی که فعالیت فیزیکی ندارند احتمالاً ابتلا به بماریهای قلبی عروقی دو برابر بیشتر است . فعالیت فیزیکی مناسب و استاندارد باعث کاهش ریسک بروز بیماریهای قلبی عروقی می شود و انجام فعالیتهای ورزشی از نوع استقامتی مثل دوچرخه سواری ، کوهنوردی و پیاده روی موجب پیشگیری از بیماریهای قلبی عروقی می شود .

کاهش تحرک جسمانی باعث افزایش احتمال ابتلا به دیابت ، سرطان روده بزرگ ، فشارخون بالا ، سرطان پستان ، اختلالات چربی خون و پوکی استخوان می شود .

بعضی از فواید تحرک جسمانی عبارتند از :

- احتمال ترک موفقیت آمیز سیگار در کسانی که فعالیت بدنی منظم دارند بیشتر است .

- با فعالیت مناسب ، چربی های مضر خون که از مهمترین عوامل تنگی عروق قلب هستند ، کاهش می یابند .

- تحرک کافی می تواند چربی های مفید خون را که اثر محافظت کننده بر قلب دارند را افزایش دهد .

- فعالیت مناسب مستمر ، فشارخون بالا را کاهش می دهد .

- عدم تحرک ، خطر بروز بیماری فشارخون بالا را 30 تا 50 درصد افزایش می دهد .

- احتمال دیابت درافرادی که وزن مناسب دارند کمتر است . فعالیت می تواند نیاز به انسولین را در افراد دیابتی کاهش دهد .

- فعالیت مناسب می تواند به کنترل وزن و تناسب اندام کمک نماید . عدم تحرک کافی خطر ابتلا به چاقی را دو برابر افزایش می دهد .

- تحرک جسمانی مناسب در فرد مقاومت بیشتری در برابر استرس و اضطراب ایجاد می کند و افسردگی را کاهش می دهد و اعتماد به نفس را زیاد می کند .

3 ) رژیم غذایی ناسالم

رژیم غذایی ناسالم باعث ایجاد و تشدید عوامل خطری مثل چاقی ، افزایش چربی خون و افزایش فشارخون می شود . رژیم غذایی عامل اصلی تنظیم فشارخون است . کاهش چربی در رژیم غذایی باعث می شود که خطر ابتلا به ناراحتی های قلبی برای هر فرد کاهش یابد .

غذاهایی که خطر ابتلا به بیماریهای قلبی عروقی را کاهش می دهند شامل مواد غذایی حاوی ویتامین B و پروتئین سویا هستند . ویتامین ها تأثیر زیادی روی کاهش بیماریهای قلبی عروقی دارند .

نکات زیر باید برای تغذیه سالم رعایت شود :

- میزان چربی در رژیم غذایی باید کمتر از 30 % کل کالری دریافتی باشد .

- چربی های اشباع شده رژیم غذایی باید کمتر از 10 % کل کالری باشد .

- میزان سدیم دریافتی رژیم غذایی باید حداکثر 2500 میلی گرم در روز باشد .

- مقادیر شیرینی و نوشابه های صنعتی و غلات سبوس دار باید حداکثر 6 تا 11 واحد در روز باشد .

- برنامه تغذیه سالم روزانه باید شامل موارد زیر باشد :

· مقادیر حبوبات باید 2 تا 4 واحد درروز باشد .

· میزان مصرف سبزیها 3 تا 5 واحد در روز باشد .

· میزان مصرف میوه ها باید 3 تا 4 واحد در روز باشد .

· میزان شیر و لبنیات باید 2 تا 4 واحد در روز باشد .

· مجموع حبوبات و مغزها و آجیل ها ، گوشت ، ماهی و گوشت قرمز باید 2 تا 4 واحد در روز باشد .

مواد غذایی زیر از بروز بیماریهای قلبی عروقی جلوگیری می کنند :

غذاهای دریایی ، میوه ها وسبزیجات ، آجیل ، غذاهای سلولزی ، غذاهای غنی از منیزیوم ، سیر ، پیاز ، روغن زیتون و غذای حاوی ویتامین C,E و بتاکاروتن از بیماریهای قلب و عروق جلوگیری می کنند .

· ماهی حاوی مقادیر زیادی چربی امگا – 3 است که موجب کاهش احتمال ابتلا به بیماریهای قلبی می شود .

· سبزیجات و میوه موجب محافظت فرد در مقابل بیماریهای قلبی عروقی می شود ، سیروپیاز و سبزیهای سرشار از آنتی اکسیدان های ضد انعقاد هستند .

· روغن زیتون باعث افزایش سطح چربی محافظت کننده بدن می شود .

· در مصرف تخم مرغ و نیز شیرینی ها احتیاط کنید .

· فندق ، روغن زیتون و بادام نمونه هایی از غذاهای محافظت کننده قلب هستند .

· مصرف کره ، خامه و شیر چرب موجب افزایش بیماریهای قلب و عروق می شود .

· مواد سرشار از منیزیوم مثل لوبیا سبز ، مواد سبزینه ای و جوانه گندم اثر محافظت کننده دارند .

· مواد سرشار از اسید فولیک اثر محافظت کننده دارند .

· بعضی از غذاهایی که از تشکیل لخته های خونی جلوگیری می کنند شامل این موارد هستند : سیر ، پیاز ، فلفل قرمز ، قارچ سیاه ، زنجبیل ، سبزیها ، روغن زیتون ، غذاهای دریایی و چای .

· چای در پیشگیری از تشکیل لخته خون کمک کننده است .

· غذاهایی که از حمله های قلبی جلوگیری می کند و یا میزان آسیب را کاهش می دهد شامل میوه ها ، سبزیها ؛ غذاهای دریایی و ماهیها هستند .

· غذاهایی که در افزایش موارد حمله های قلبی تأثیر دارند شامل نمک و چربیهای اشباع شده حیوانی مثل کره هستند .

چند نکته :

· چربی های اشباع شده حیوانی بالاترین میزان کلسترول خون راایجاد می کند و به وفور در گوشت ماکیان و محصولات لبنی یافت می شوند . بنابراین از خوردن کره ، شیرپرچرب ، پنیر ، گوشت و پوست ماکیان خودداری شود .

· هیچ وقت بیش از 10 % کالری از طریق چربی حیوانی اشباع شده تأمین نشود . از غذاهایی که روی برچسب آن عبارت روغن نباتی هیدروژنه نوشته شده کمتر مصرف شود .

· استفاده از رژیم غذایی با مقدار ناکامل چربی انواع کلسترول خطرناک (LDL ) را افزایش می دهد . بنابراین چربی باید میزان مناسب از رژیم غذایی را تشکیل دهد ولی مقدار کمتر آن چربی حیوانی باشد .

· افزایش مصرف کربوهیدرات به جای چربی میزان کلسترول خطرناک را در خون زیاد می کند . بنابراین محدودیت مصرف چربی و افزایش مصرف کربوهیدرات خطرناک است .

· 3 تا 5 درصد کاهش وزن ، میزان کلسترول را تا 18 % کاهش می دهد .

عوامل خطر فیزیولوژیک :

1 ) فشارخون بالا

فشارخون بالا معمولاً با سایر عوامل خطر قلبی و عروقی مثل چربی خون بالا ، استعمال دخانیات ، کم تحرکی و ... همراه است .بنابراین درمان فشارخون مستلزم تعدیل سایر عوامل خطر است . افزایش فشارخون احتمال سکته قلبی و مغزی را به شدت افزایش می دهد .فشارخون در مناطق شهری بیشتر از مناطق روستایی است .

توصیه های پیشگیری از فشارخون بالا :

· باید افراد تشویق شوند تا شیوه های زندگی سالم را انتخاب کنند .

· عدم استعمال دخانیات و ترک دخانیات در صورت مصرف .

· پیشگیری از افزایش وزن و کاهش وزن در صورت اضافه وزن .

· محدود کردن میزان مصرف روزانه نمک .

· محدود کردن مصرف الکل .

· انجام دادن حدود 30 دقیقه ورزش روزانه .

· مقدار مصرف روزانه پتاسیم کافی باشد .

· مقدار مصرف روزانه کلسیم و منیزیوم به منظور حفظ سلامت عمومی باید در حد کافی باشد .

2 ) چربی خون بالا

ارتباط بین سطح کلسترول و تری گلیسرید بالای خون و بیماریهای قلبی عروقی کاملاً اثبات شده است .

10 % افزایش کلسترول سرم خطر بیماریهای قلبی عروقی را حدود 20 تا 30 % افزایش می دهد .

از بین چربی های خوراکی ، تنها چربی های اشباع شده ( مانند کره ، روغن حیوانی ، پیه ، دنبه ، چربی طیور ، روغن نارگیل و روغن نخل ) موجب افزایش کلسترول خون می شوند .

اسیدهای چرب غیراشباع یگانه ( مانند وغن زیتون ، دانه آفتاب گردان و بادام زمینی ) می توانند در کاهش کلسترول خون مؤثر باشند .

اسیدهای چرب غیراشباع چندگانه ( مانند روغن ماهی ، روغن آفتاب گردان ، سویا و ذرت ) تمایل به کاهش کلسترول خون و همچنین HDL دارند و ممکن است چسبندگی پلاکتها را نیز کم کنند .بنابراین نقش حفاظتی داشته و جدار عروق را از خطر تصلب شرائین مصون نگه می دارد .

منابع عمده کلسترول عبارتند از : گوشتهای چرب ، جگر ، قلوه ، مغز ، زرده تخم مرغ ، پوست مرغ و طیور .

3 ) چاقی :

چاقی یا افزایش بیش از حد مورد انتظار وزن بدن مطمئناً با افزایش خطر بیماریهای قلبی عروقی رابطه دارد . علت اصلی مرگ های نابهنگام افراد چاق بیماریهای قلبی عروقی است . فشارخون ، ترومبوز شریانی و نارسایی قلب به میزان قابل توجهی در افراد چاق بیشتر از افرادی است که وزن مناسب دارند .

چاقی حساسیت بافتها به عمل انسولین را کاهش و در نتیجه خطر ابتلا به دیابت را افزایش می دهد . برنامه های پیشگیری از چاقی باید در سنین کودکی و در زیر 12 سالگی شروع شود .

بعضی از عوامل محیطی که فرد را مستعد چاقی می کنند عبارتند از : دسترسی آسان به غذاهای چرب پرکالری و هم قیمت با میوه جات و سبزیجات ، استفاده از وسایل نقلیه موتوری بجای پیاده روی یا دوچرخه سواری ، تماشای زیاد تلویزیون و عدم آگاهی .

 

آقايان و پوكي استخوان!

اگر چه در گذشته‌اي نه‌چندان دور تصور مي‌شد پوكي استخوان يك بيماري مختص به خانم‌هاست، اما امروزه مشخص شده كه آقايان نيز در معرض ابتلا به پوكي استخوان قرار دارند. طبق بررسي‌هاي انجام شده از هر 7 مرد بالاي 50 سال، يك نفر در معرض خطر ابتلا به پوكي استخوان قرار دارد؛ اين در حالي است كه اين درصد در خانم‌ها يك نفر به ازاي هر 3 نفر خانم بالاي 50 سال است.

اين بيماري در مردان كمتر است؟

دكتر برنارد كورتت متخصص روماتولوژي در‌اين‌باره مي‌گويد: عوامل زيادي در كنترل و ايجاد اين عارضه نقش دارند؛ اولين و مهم‌ترين عامل اين است كه توده استخواني مردان بسيار قوي‌تر و محكم‌تر از زنان است، معمولا اندازه ضخامت استخوان مردان 30 درصد بيشتر از زنان است، اما دليل اصلي فرآيند پوكي استخوان در زنان به علت نزديك شدن به سن يائسگي و افت شديد ميزان هورمون استروژن است و اين عاملي است كه روند پوكي استخوان در خانم‌ها را بسيار تسريع مي‌كند كه البته اين فرآيند در آقايان وجود ندارد.

عوامل خطر در آقايان

اولين دليل ابتلا در مردان، وراثت است. افرادي كه سابقه ابتلا به پوكي استخوان در مردان خانواده خود دارند، به صورت ارثي بيشتر در معرض ابتلا به اين عارضه قرار دارند، زيرا ميزان تراكم استخوان بخصوص در ستون مهره‌ها، گردن و لگن آنها بسيار كمتر بوده است. اما به‌‌رغم اين مساله، در 50 درصد موارد بروز اين عارضه در آقايان به دلايل ديگري نيز مربوط است. اين عوامل شامل مصرف الكل و دخانيات و همچنين عادات غذايي ناسالم مي‌شوند. در اين ميان نداشتن فعاليت فيزيكي مداوم، يكي از مهم‌ترين عوامل ايجاد پوكي استخوان در آقايان است. در اين ميان با آن كه خطر شكستگي ستون مهره‌ها در افراد سيگاري بالاي 60 سال در حدود 2 برابر بيشتر است، اما لازم است بدانيد مصرف مداوم داروهاي كورتوني و داروهاي ضد‌سرطان پروستات نيز در پاره‌اي از موارد يكي ديگر از علل بروز اين عارضه است.

در واقع بر اساس تحقيقات انجام شده تحليل توده استخوان‌ها يا ابتلا به پوكي استخوان در مردان گاهي به دليل بروز برخي بيماري‌ها يا مصرف طولاني مدت برخي از داروهاست.

از بين بيماري‌هاي شايع كه موجب پوكي استخوان مي‌شوند «هيپوگوناديسم» است كه در آن ميزان ترشح هورومون تستسترون به مقدار قابل توجهي كاهش مي‌يابد و اين درحالي است كه هورمون تستسترون، خود يكي از عوامل تقويت‌كننده توده استخواني در مردان است.

يكي ديگر از اين بيماري‌ها «كوشينگ» است كه باعث ترشح بيش از حد هورمون كورتيزول توسط غده فوق كليوي در خون ‌شده كه باعث تحليل تراكم استخواني مي‌‌شود.

ناراحتي‌هاي گوارشي مانند «گاستريت» و «سيروز كبدي» و همچنين پركاري غده «تيروئيد» و «آرتريت روماتوئيد يا روماتيسم» از بيماري‌هايي هستند كه مي‌توانند باعث بروز عارضه پوكي استخوان شوند. مصرف طولاني و مداوم داروهايي كه پايه كورتوني دارند يا براي درمان سرطان پروستات مورد استفاده قرار مي‌گيرند نيز يكي از عوامل بروز اين ضايعه هستند. اما آنچه تعجب آور است اين كه احتمال مرگ بر اثر شكستگي لگن و ستون مهره‌ها در مردان بيشتر از زنان است. طبق بررسي‌هاي انجام شده در فرانسه، تعداد مرداني كه بر اثر شكستگي در ناحيه لگن و ستون مهره‌ها مي‌ميرند 2 تا 3 برابر بيش از زنان است، اما هنوز كسي علت واقعي آن را نمي‌داند. اغلب اين افراد را اشخاص سالخورده‌اي كه دچار سوءتغذيه نيز بودند تشكيل مي‌‌دهند كه اين مساله نيز خود يكي از دلايل بروز شكستگي‌هاي ناشي از پوكي استخوان، بخصوص شكستگي لگن و ستون مهره‌ها در سالخوردگي است.

دكتر برنارد كورتت متخصص روماتولوژي معتقد است، تحقيق در مورد علل بروز ضايعات تراكم استخوان در مردان بسيار مشكل‌تر است، زيرا عواملي كه منجر به پوكي استخوان در مردان مي‌شود بسيار متنوع‌تر و گسترده‌تر از اين عوامل درزنان يائسه است در 50 درصد موارد اين عارضه به دلايل ثانويه اتفاق مي‌افتد نه فقط به دليل مسائل ارثي و ژنتيكي. در اين ميان از آنجا كه پيشگيري بهتر از درمان است، اجتناب از مصرف الكل و سيگار و همچنين داشتن رژيم غذايي سالم و كافي، فعاليت ورزشي منظم در پيشگيري از بروز اين عارضه مي‌تواند بسيار مفيد واقع شود. يكي از مفيدترين راه‌هاي اطلاع از بروز اين عارضه، انجام آزمايش سنجش تراكم استخوان است كه پس از 45 سالگي براي مردان نيز توصيه مي‌شود كه ميزان اين تراكم را در نقاط مختلف بدن مشخص مي‌كند؛ البته خوب است بدانيد در مردان نيز همانند زنان، امكان ابتلاي زودرس به پوكي استخوان نيز در هر سني وجود دارد بنابراين انجام فعاليت‌هاي ورزشي منظم مانند پيادروي، دو، ژيمناستيك و تنيس حداقل 30 دقيقه در روز و 3 بار در هفته توصيه مي‌شود. زيرا ورزش فرآيند كاهش تراكم استخواني را به تعويق مي‌اندازد، همچنين باعث تقويت بافت عضله مي‌شود كه خود مي‌تواند در پيشگيري از شكستگي‌هاي ستون مهره‌ها و لگن بسيار مفيد و موثر واقع شود. خوردن حداقل 3 ماده حاوي كلسيم در روز يا يك ليوان آب غني‌شده با كلسيم نيز در اين خصوص توصيه مي‌شود. همچنين قرار گرفتن در معرض نور خورشيد جهت دريافت ويتامين D براي تقويت استخوان‌ها و جذب بيشتر كلسيم موجود در مواد غذايي مصرفي كه بسيار مفيد هستند نيز توصيه مي‌شود، اما اگر پوكي استخوان به شكل پيشرفته در مردان ايجاد شده باشد و علت بروز آن، كاهش ترشح هورمون تستسترون باشد، تزريق هورمون تستسترون نيز مي‌تواند بسيار مفيد باشد.

 

نقش تخمه كدو در پیشگیری از بیماری‌های پروستات و پوكی استخوان

تخم كدو منبعی غنی از مواد معدنی، پروتئین و چربیهای غیر اشباع است كه در سلامت پروستات، استخوان‌ها و پیشگیری از التهاب مفاصل موثر است.
كدو در مكزیك حدود ۱۴۰۰ سال قبل از میلاد مسیح كاشته شد و به عنوان یكی از گیاهان جالیزی به شمار می آمد. برای اولین بار در سال ۱۴۹۲ میلادی كریستف كلمب در سفر خود از كاشت كدو به صورت جالیزی گزارش كرد و آن را هندوانه ایندوها نام برد كه بسیار خوشمزه بود و از آن دردرمان بسیاری از بیماریها استفاده می كرده اند. بذر كدو توسط او به اروپا آورده شد و كاشت این گیاه جالیزی برای اولین بار در اروپا آغاز شد. بذر كدو را در اوایل خرداد ماه می كارند و سپس در شهریور ماه برداشت می كنند. میانگین وزن هر كدو ۸ كیلوگرم است كه به طور متوسط هر كدو حاوی ۲۰۰-۱۵۰ گرم تخم كدو می باشد. تخمه كدو سبز تیره و صاف است و توسط یك پوسته سفید – زرد پوشیده شده است.
● تاثیر تخم كدو در سلامت پروستات
تخمه كدو، هایپرتروفی خوش خیم پروستات (BPH) مردان ۵۰ سال و مسن‌تر را تحت تاثیر خود قرار می‌دهد كه شامل بزرگ شدن غده پروستات می باشد. یكی از فاكتورهای دخیل در BPH، تحریك شدید سلولهای پروستات از طریق هورمون تستوسترون و (DHT) دی هیدروتستوسترون است.
محتویات موجود در روغن تخم كدو از جمله كاروتنوئیدها، تكثیر سلول‌های پروستات را متوقف می كند.
همچنین تخم كدو حاوی مقادیر بالایی از عنصر روی است و به همین دلیل تاثیر بسزایی در تامین سلامت پروستات دارد.
● تاثیر تخمه كدو در حفظ سلامت استخوان
تخمه كدو علاوه بر این كه در حفظ سلامت استخوان موثر است، باعث افزایش دانسیته استخوانی هم می‌شود. اگر چه اغلب گمان بر این است كه پوکی استخوان بیماری زنان یائسه است ولی مشكل بالقوه مردان مسن نیز به شمار می رود. تقریبا ۳۰ درصد شكستگی‌های لگنی در مردان اتفاق می افتد، به طوری كه یك مرد از هشت مرد بالای ۵۰ سال دچار شكستگی‌های ناشی از پوكی استخوان می شوند.
طبق مطالعه‌ای كه روی ۴۰۰ مرد در محدوده سنی ۴۵ تا ۹۲ سال صورت گرفت و در نشریه امریکایی تغذیه بالینی به چاپ رسید، مشخص شد كه همبستگی واضحی بین مصرف پایین روی، میزان پایین مواد معدنی در خون و بروزاستئوپرز در استخوان لگن و ستون فقرات وجود دارد.
● تاثیر خواص ضد التهابی تخم كدو در التهاب مفاصل
در مطالعات حیوانی با مقایسه تاثیر تخمه كدو در كاهش علائم التهاب با مصرف داروی ایندومتاسین، مشخص شد كه تخمه كدو برخلاف دارو، سطوح چربی‌های تخریب شده (چربی‌های پر اكسید) را در سطح داخلی مفصل افزایش نمی‌دهد كه در حقیقت عارضه جانبی ناشی از دارو بوده و در پیشرفت التهاب مفاصل موثر است.
● تخم كدو منبع غنی از مواد معدنی، پروتئین و چربیهای غیر اشباع با یک پیوند دوگانه
علاوه بر اثرات سودمند و منحصر به فرد تخم كدو كه ذكر شد، در حقیقت تخم كدو، طیف وسیعی از مواد مغذی معمول را تامین می‌كند. تخمه كدو منبع خوبی از آهن، مس، پروتئین و روی می‌باشد.
● تخمه كدو منبع غنی منیزیم
تخمه كدو منبعی غنی از منیزیم است كه نقشهای بسیار مهمی در بدن و پیشگیری از بیماریها ایفا می كند.
منیزیم نقش حیاتی در حفظ سلامت قلب دارد. سلولهای ماهیچه قلب به منیزیم نیاز دارند . این عنصر از پرولاپس دریچه میترال جلوگیری می‌كند و حتی در صورت بروز این شرایط قادر به بهبود آن می‌باشد. منیزیم همچنین قادر است سطوح تری گلیسیرید و نسبت کلسترول بد (LDL) به کلسترول خوب(HDL) را كاهش داده و به همین طریق از بیماریهای قلب و عروق جلوگیری كند. كمبود منیزیم می‌تواند به عنوان یك عامل موثر در بروز برخی انواع سرطانها نقش داشته باشد. این عنصر قادر است رادیكالهای آزاد اكسیژن را از بین ببرد.
منیزیم در تولید انسولین و عملكرد آن موثر است. بطوری كه در درمان افراد دیابتی كه بطور مكرر دچار نوسان قند خون می‌شوند و همین طور در افراد دیابتی مقاوم به انسولین موثر است.
جالب است كه بدانیم همبستگی شدیدی بین سبب شناسی آسم و بیماریهای مزمن مسدود كننده مجرای تنفسی وجود دارد ، به طوری كه تبعیت از رژیم ساده‌ای كه شامل مكمل‌یاری با منیزیم می‌باشد، می‌تواند در این زمینه موثر واقع شود. منیزیم قادر است تا تولید هیستامین را متوقف كند. افرادی كه دچار آلرژی می‌شوند اغلب به دنبال مصرف منیزیم تسكین می‌یابند.
عنصر منیزیم از طریق ممانعت از فعالیت (PTH) هورمون پاروتیروئید و تحریك كلسی تونین، كلسیم را از بافتهای نرم برداشته و در درمان برخی از انواع التهاب مفاصل موثر است. در ضمن به یاد داشته باشیم كه در جلوگیری از پوکی استخوان، منیزیم هم به اندازه كلسیم نقش ضروری دارد. به گونه‌ای كه افزایش مصرف كلسیم بدون افزایش منیزیم نه تنها مفید نبوده بلكه مضر نیز هست. نسبت كلسیم به منیزیم در بدن نباید بیشتر از ۲ به ۱ باشد.
لازم به ذكر است كه این عنصر به دلیل نقشی كه در ماتریكس استخوان دارد به طرز چشمگیری در انعطاف پذیری استخوان موثر است .
كمبود منیزیم با بروز حملات میگرنی مرتبط است. این عنصر باعث انبساط عروق شده و همچون یك مهار كننده كانال كلسیم در سلول عمل می كند. داروهای موثر در میگرن هم دقیقا از همین راه وارد عمل می شوند.
مسمومیت بارداری شرایطی است كه به دنبال آن زنان باردار دچار تشنج‌های خطرناك شده و فشار خون به طرز شدیدی بالا می رود؛ به طوری كه در خاتمه بارداری همراه با جنین با وزن تولد پایین (LBW) ضرورت پیدا می کند، حال در این میان كمبود منیزیم بطور مستقیم با این شرایط در ارتباط است. تجویز مکمل منیزیم، درمان کلاسیک کنترل مسمومیت بارداری است. این عنصر همچنین قادر است تا از زایمانهای زودرس نیز جلوگیری كند.
افزایش منیزیم رژیم میزان انقباض‌های مربوط به قاعدگی را كاهش و به این طریق عوارض PMS (سندرم پیش از قاعدگی) را تخفیف می‌دهد. مكمل یاری با منیزیم باعث افزایش قدرت و استقامت در ورزشكاران می‌شود. منیزیم تولید انرژی سلولی را از حالت غیرهوازی به هوازی تبدیل كرده و این روش در تولید انرژی بسیار موثر است و به مقدار زیادی تولید اسید لاكتیك را كاهش می‌دهد.
منیزیم در كمك به درمان استرس‌های مغزی می‌تواند موثر واقع شود. در جدول تناوبی، منیزیم نزدیك لیتیم است و لیتیم معمولا برای درمان استرس و اختلالات مربوط به آن به كار می رود. این عنصر (منیزیم) در عملكرد سیناپسهای وابسته به كلسیم در انتقالات عصبی نقش دارد.
● فیتواسترولهای تخم كدو و كاهش كلسترول خون
فیتواسترولها تركیباتی هستند كه در گیاهان یافت می‌شوند و ساختار شیمیایی بسیار شبیه به كلسترول دارند و زمانی كه به مقدار كافی در رژیم موجود باشند، قادر به كاهش میزان كلسترول خون هستند. همچنین در بهبود پاسخهای ایمنی و كاهش بروز سرطانهای خاص نیز موثرند.
انواع مغزها منابع غنی و طبیعی فیتواسترولها، مواد معدنی و چربیهای سالم هستند. معمولا از مغزها به عنوان میان وعده استفاده می شود. از منابع غنی فیتواسترولها می‌توان پسته ، تخمه آفتابگردان و تخم كدو را نام برد.
دانه كنجد، غنی‌ترین منبع فیتواسترول می‌باشد. در حالی كه گردو كمترین مقدار فیتواسترول را داراست.
● نكاتی در مورد تخم كدو
از مخلوط تخم كدو به میزان ۲ تا ۳ قاشق غذاخوری با ماست در پیشگیری از رسوب چربی در سرخرگها و انسداد عروق میتوان استفاده كرد.
با استفاده از تخم كدو در تهیه نانهای سبوس دار از سرطان پروستات در مردان و عفونت‌های مثانه‌ای در زنان جلوگیری می‌شود.
تخم كدو از سرطان روده بزرگ و سرطان پروستات جلوگیری می كند.
تخم كدو را می‌توانید به همراه سیر تازه، جعفری و برگهای گشنیز آسیاب كنید و پس از افزودن روغن زیتون و آب لیمو به این مخلوط سس بسیار خوشمزه و مقوی برای سالاد تهیه كنید

پوكي استخوان

آيا مي‌دانيد استخوان‌هاي‌تان چقدر محكم هستند؟ شايد پاسخ اين سوال را تا هنگامي كه يك اتفاق خيلي ساده مثل خم شدن براي بستن بند كفش يا حتي باز كردن يك پنجره موجب شكستن استخوان‌تان شود، ندانيد.

استخوان‌هاي شما تا زماني محكم هستند كه مواد معدني خود را از دست نداده ‌باشند؛ در صورتي كه استخوان‌ها مواد معدني را از دست بدهند، فرد دچار پوكي استخوان يا كم شدن ميزان تراكم استخوان مي‌شود.

عواقب و مشكلاتي كه پوكي استخوان به‌جا مي‌گذارد متفاوت است. براي برخي افراد، شكستگي استخوان تنها ناراحتي موقت و گذرايي ايجاد مي‌كند، اما براي بعضي ديگر ـ بويژه افراد مسن ـ مشكلات شديدتري در پي خواهد داشت.

در برخي موارد عارضه شكستگي استخوان مي‌تواند درد طولاني، تغيير شكل اندام‌ها، اختلال در حركت و حتي لخته شدن خون در رگ‌ها را باعث شود.

مطابق برآورد سازمان بهداشت جهاني، در سال 2050 حدود 530 ميليون زن و مرد بالاي 65 سال در آسيا زندگي مي‌كنند. پيش‌بيني مي‌شود اين افزايش جمعيت در كنار ساير عوامل خطرساز نظير فقر غذايي كلسيم، كمبود ويتامينD و زندگي كم‌تحرك، پوكي استخوان را به صورت يكي از مهم‌ترين معضلات بهداشتي اين جوامع درمي‌آورد.

آمار سازمان بهداشت جهاني همچنين نشان مي‌دهد حدود 40درصد زنان و10 درصد مردان در طول زندگي خود دچار بيماري پوكي استخوان مي‌شوند.

در كشور ما نيز 47درصد زنان و 44‌درصد مردان بالاي 50 سال دچار كمبود تراكم استخوان هستند.

مطالعه ديگري در ايران نشان داده ‌است نيمي از زنان بالاي 45 سال و 90درصد زنان بالاي 75 سال به پوكي استخوان مبتلا هستند.

قدري توجه به اين آمار نشان مي‌دهد همه ما بايد با عارضه پوكي استخوان آشنا شويم و تا حد ممكن از بروز آن جلوگيري كنيم. هر چند احتمال ابتلا به اين بيماري در سنين بالا بيشتر مي‌شود، اما براي پيشگيري از آن بايد از جواني و حتي نوجواني اقدام كرد.

عواملي كه احتمال مبتلا شدن به اين بيماري را بيشتر مي‌كنند عبارتنداز:

- جنسيت: شكستگي ناشي از پوكي استخوان در زنان 2 برابر مردان است.

- سن: با افزايش سن، خطر پوكي استخوان افزايش مي‌يابد.

- سابقه فاميلي: افرادي كه اقوام درجه يك‌ آنها مبتلا به پوكي استخوان بوده‌اند، بايد بيشتر مراقب اين بيماري باشند.

- وزن: هر چه وزن شما نسبت به قدتان كمتر باشد، احتمال پوكي استخوان بيشتر است.

- استعمال دخانيات: افرادي كه دخانيات مصرف مي‌كنند، استخوان‌هاي ضعيف‌تري دارند.

- اختلال تغذيه: مردان و زنان مبتلا به بي‌اشتهايي عصبي در معرض كاهش تراكم استخوان هستند.

- كمبود كلسيم و ويتامين D

- ميزان تحرك: افرادي كه علاوه بر مصرف كلسيم كافي، فعاليت جسمي قابل قبولي دارند، داراي تراكم استخواني مناسب هستند.

- مصرف بيش از حد نوشابه‌هاي گازدار و مواد كافئين‌دار

- افسردگي

اطلاعات بيشتر در مورد اين بيماري خطرناك را مي‌توانيد در كتاب «كليد شناخت و درمان پوكي استخوان» نوشته دكتر نرگس مظلومي بخوانيد.

 

نقش تغذيه را در سنگ كليه ناديده نگيريم

سنگ كليه يكي از بيماري‌هايي است كه تحمل آن براي شخص مبتلا به آن بسيار سخت و دشوار مي‌باشد. از نظر علمي هرگاه مواد معدني در لوله‌هاي ادراري موجود در كليه‌ها ته‌نشين شده و با گذر زمان سفت و كريستاليزه ‌شود، به اين توده‌هاي توليد شده در اصطلاح سنگ كليه مي‌گويند.

سنگ‌هاي كليه در مجاري ادراري گير كرده و سبب بسته شدن راه طبيعي ادرار و در نهايت بندآمدن ادرار مي‌شوند. علائم آن نيز شامل درد پهلوها، درد كمر و نواحي لگن و همچنين ظاهر شدن خون در ادرار است. اين بيماري همچنين داراي علل مختلفي است كه از جمله آنها مي‌توان به عفونت، مصرف برخي داروها و عوامل ژنتيكي اشاره كرد.

تاثير موادغذايي: آزمايش روي سنگ دفع شده مشخص مي‌كند كه بيمار از چه غذاهايي بايد پرهيز كند. ازاين‌رو عمده‌ترين سنگ‌هاي كليه از جنس كلسيم و اگزالات است و اختلالات غده پاراتيروئيد يا مصرف بيش از حد پروتئين سبب افزايش ترشح كلسيم در ادرار شده و احتمال ابتلا به سنگ كليه را افزايش مي‌دهد. لذا توصيه مي‌شود از مصرف بيش از 200 تا 250 گرم پروتئين همچون گوشت قرمز، ماهي و مرغ در روز خودداري شود. در ضمن تحقيقات نشان داده است كه نمك طعام، مواد شور و قهوه سبب ترشح كلسيم در ادرار شده و ميزان ابتلا به سنگ كليه را افزايش مي‌دهد و به همين دليل در رژيم‌هاي غذايي، مصرف كلسيم را نبايد محدود كرد؛ چرا كه باعث افزايش توليد سنگ‌هاي كليه مي‌شود. در اين ميان نقش آب را در درمان سنگ كليه نبايد ناديده گرفت، پيشگيري و درمان سنگ ادراري رابطه مستقيم با حجم آب مصرفي دارند. مصرف آب بيشتر و افزايش حجم ادراري امكان عفونت ادراري را نيز كاهش مي‌دهد.

ازاين‌رو توصيه مي‌شود در مصرف مايعات نيمي به صورت آب معمولي باشد و نيمي ديگر از طريق مصرف آبميوه‌ها و نوشابه‌ها تامين شود. مصرف پتاسيم و افزايش پتاسيم ادراري نيز نقش مهاركننده‌اي در ايجاد سنگ كليه دارد. در ضمن اگرچه ميوه‌ها و سبزيجات منابع خوب پتاسيم هستند، ولي بايد از انواعي كه اگزالات زيادي دارند، پرهيز شود.

آنچه نبايد خورد: غير از پروتئين، مواد غذايي چون اسفناج، ريواس، چغندر، شكلات، چاي، سبوس، آجيل، بادام و توت فرنگي حاوي اگزالات فراوان هستند و مصرف آنها باعث تشديد بيماري مي‌شود. قهوه نيز از جمله موادي است كه باعث افزايش ترشح كلسيم در لوله‌هاي ادراري شده و زمينه را براي ايجاد سنگ كليه مستعد مي‌كند. در اين ميان شربت‌هاي شيرين و مركبات هم به دليل تاثير مشابه توصيه نمي‌شوند.

و آنچه بايد خورد: به طور كلي مصرف ميوه‌هاي تازه، آواكـادو، مـوز، كـيـوي، گـيـلاس سـيـاه، سـبـزيـجـات تازه، سيب‌زميني، مارچوبه، تربچه، حبوبات، برنج قهوه‌اي، جو، ذرت، كنجد، زيره، گشنيز، رازيانه، آب هويج، آب كيوي، خيار و هندوانه براي درمان سنگ كليه مناسب

 

سنگ‌كليه تعريف ساده‌اي دارد، هنگامی‌كه غلظت بعضی از مواد به قدری بالا می‌رود كه قابلیت حل خود را از دست می‌دهد، به صورت بلورهای كوچك شروع به رسوب در ادرار می‌كند. سنگ‌های كلیوی انواع متعددی دارند و در دستگاه جمع‌كننده ادرار در كلیه‌ها تشكیل می‌شوند.اما به‌رغم اين تعريف ساده، درد سنگ‌كليه بسيار زياد است و دفع اين سنگ در برخي موارد نيازمند كارهاي درماني لازم است.

جالب است بدانيد كه 60 درصد بيماران سنگ كليوي برگشت‌پذيرند و اين موجب مي‌شود كه روند درمان پرهزينه‌تر باشد، اما لازم است بدانيد پيشگيري، مهم‌ترين و مؤثرترين روش در بيماري سنگ‌كليه محسوب مي‌شود.

سنگ‌هاي كليه در فصل گرما و تابستان به دليل افزايش تعرق و كمبود آب بدن، بيشتر بروزمي كند.

البته برخي بيماري‌ها هم در ابتلا به سنگ‌كليه موثر هستند، بيماري‌هاي مادرزادي، پركاري تيروئيد، افزايش اسيداوريك ادرار، فقدان حركتي به مدت طولاني، عفونت‌هاي ادراري اعم از ميكروبي و انگلي از ديگر عوامل بروز سنگ‌كليه است. سنگ‌هاي كليه، حالب (لوله‌هاي باريك انتقال دهنده ادرار از كليه به مثانه) و مثانه از بيماري‌هاي شايع ارولوژي است.

وي اظهار كرد: سنگ‌كليه متشكل از ذرات كوچك و سخت است كه در يك يا هر دو كليه تشكيل مي‌شود و گاهي به داخل حالب انتقال مي‌يابد.

اندازه سنگ‌كليه از يك دانه شن تا يك توپ گلف متغير است و ابتلا به اين سنگ‌ها كه ممكن است منفرد يا متعدد باشند در مردان شايع‌تر است. نزديك به 70 درصد سنگ‌هاي كليه از جنس اگزالات كلسيم است كه بيشتر در ميانسالي بروز مي‌كند.

توصيه‌هاي پزشك

كارشناسان به افرادی كه كلیه‌های سنگ‌ساز دارند، آشامیدن آب به میزان ۱۲ لیوان در روزهای گرم سال و بخصوص آب‌های گاز دار را توصیه می‌كنند.

دكتر كوشا كمالی، ارولوژیست مي‌گويد: سنگ‌كلیه بیماری شایعی است كه بیشتر بزرگسلان را مبتلا می‌كند و در مردان بيشتر است.

به گفته وي، یكی از دلایل عمده ایجاد سنگ در دستگاه ادراری در فصل تابستان، تعریق زیاد و قرارگرفتن در نورخورشید و جذب ویتامین D است كه از عوامل مستعدكننده ایجاد سنگ‌كلیه محسوب می‌شود.

در فصل تابستان افراد به نسبت نیاز لازم، مایعات كمتری می‌نوشند و غلظت ادرار زیاد می‌شود و بلورهای اگزالات كلسیم و نمك موجود در ادرار بخصوص در اوج فصل گرما، بخصوص در ماه‌های تیر و مرداد، در دستگاه ادراری تجمع بیشتری می‌یابد.

عضو هیات علمی ‌دانشگاه علوم پزشكی ایران با اشاره به عوامل ایجاد سنگ در كلیه به ايرنا مي‌گويد: مصرف زیاد نمك طعام در افراد مستعد به ایجاد سنگ كلیه باید كاهش یابد، زیرا نمك زیاد دفع كلسیم ادرار را افزایش مي‌دهد و تولید سنگ را بیشتر می‌كند.

این متخصص ارولوژی ادامه مي‌دهد: در فصل تابستان بایستی حداقل ۱۲ لیوان آب نوشید و از آنجا كه نقش آب از نظر املاح سنگین یا سبك هنوز در ایجاد سنگ محرز نگردیده است، بنابراین می‌توان از هر نوع آب نوشیدنی بخصوص گازدار به میزان توصیه شده استفاده كرد. بهتر است ازمایعات در ۳ ساعت اول بعد از هر وعده غذایی مصرف كنيد‌ تا غلظت ادرارتان كمتر شود.

آب‌های گازدار در اولویت مصرف قرار دارد و از رده نوشابه‌ها فقط ماء‌الشعیر كه خود باعث دفع سنگ‌كلیه است، بیشتر توصیه می‌شود.

كمالی با بیان این‌كه حجم ادرار در ۲۴ ساعت شبانه‌روز باید به گونه ای باشد تا غلظت ادرار پایین بیاید، یادآور مي‌شود: یكی از مواردی كه در دستگاه ادراری ایجاد سنگ می‌كند مصرف زیاد مواد پروتئینی است، بنابراین توصیه می‌شود مصرف روزانه گوشت قرمز پروتئین در افراد مبتلا به سنگ‌كلیه ۲۰۰ تا ۲۵۰ گرم باشد.

این افراد بهتر است از مصرف قرص كلسیم اجتناب كنند، ولی درصورت تجویز پزشك، بهتر است همراه با غذا آب زیاد بنوشند.

این متخصص ارولوژی تصریح مي‌كند: افراد مبتلا به سنگ‌كلیه و پشت میزنشین برای جلوگیری از ایجاد سنگ در كلیه، تحرك كافی و ورزش مناسب انجام دهند و كسانی كه كارهای سنگین انجام می‌دهند و تعریق زیاد دارند، بهتر است آب بیشتری بنوشند تا مواد سمی ‌بموقع دفع شود.

نمك، دشمن كليه

یكی از مواد غذایی كه باعث تولید سنگ می‌شود، نمك است. بر همين اساس پزشكان توصیه می‌كنند بیماران سنگ كلیه از نمك پرهیز كنند.

نمك عاملی است كه به ساخته شدن سنگ‌های كلسیمی ‌كمك می‌كند. نمكی كه از روده جذب می‌شود، از طریق كلیه باید دفع شود. اما وقتی نمك می‌خواهد از كلیه وارد ادرار شود، با خودش كلسیم را وارد ادرار می‌كند و به این ترتیب غلظت كلسیم ادرار افزایش می‌یابد.

بنابراین همان نمكی كه هنگام پختن غذا به آن زده می‌شود، كافی است و افرادی كه كلیه‌سنگ‌ساز دارند، نباید به غذایشان نمك بزنند و موادي مثل خیار شور را مصرف نكنند.

سنگ‌كليه، بدون درد

در بعضي موارد، سنگ‌كليه بدون درد شكل مي‌گيرد و ممكن است اين نوع سنگ‌كليه داراي خطرات بيشتري نسبت به ساير اشكال سنگ‌هاي كليه باشد، چرا كه بيمار به گمان اين‌كه سالم است براي درمان خود به پزشك مراجعه نمي‌كند.

به گفته پزشكان، اگر بتوان اين فرهنگ‌سازي را انجام داد كه افراد عملكرد كليه خود را در سنين 20 تا 30 سالگي بررسي كنند، مي‌توان از بروز مشكلات و بيماري‌هاي بعدي جلوگيري كرد.

در واقع افراد نبايد براي تشخيص بيماري كليه منتظر دردپهلو بمانند، بلكه با نمايان شدن علائم آن از جمله افزايش قند خون، فشارخون، تغيير رنگ ادرار و ورم اندام، بايد به پزشك متخصص مراجعه كنند.

ديابت، افزايش وزن، بيماري‌هاي التهابي كليه، سنگ‌كليه، بيماري‌هاي مادرزادي و عفونت علل اصلي بيماري نارسايي كليه است كه با بروز هر كدام از اين علائم بايد به پزشك مراجعه شود.

 

 

صفحه نخست
پست الکترونیک
آرشیو مطالب
عناوین مطالب وبلاگ

نوشته های آقای اسدی
اطلس
میکروب
آرشیو پیوندهای روزانه

هفته دوم آبان 1390
هفته چهارم آبان 1389
هفته اوّل خرداد 1389
هفته سوم تیر 1388
هفته دوم آبان 1387
هفته اوّل آبان 1387
آرشيو

سلولی
دانستنی

««شهر بزرگ سمپادی ها »» (مخصوص همه ی دانش آموزان ایرانی)
شهر بزرگ سمپادی ها
مجله زیست شناسی
زیست
بیولوژی
اسید سولفوریک
دانستنی ها
نمکی برای شما
 

 Powered By  BLOGFA.COM